“Cắt lỗ” – Nguyên tắc tối thượng trong đầu tư chứng khoán

Cắt lỗ - Nguyên tắc tối thượng

“Cắt lỗ” – công việc mà bất cứ một nhà đầu tư chứng khoán nào cũng đều không muốn phải thực hiện.

Tuy nhiên, nếu không hành động kịp thời và dứt khoát thì thành quả đầu tư của bạn sẽ tan thành mây khói.

Hiểu được nguyên nhân vì sao cần phải “cắt lỗ” và thực hiện “cắt lỗ” sao cho hợp lý là bài học mà mọi nhà đầu tư đều phải nhớ kỹ.

Chìa khóa để giao dịch thành công chính là kỷ luật trong cảm xúc. Nếu sự thông minh là chìa khóa, thì có cả đống người kiếm được tiền từ giao dịch rồi. Tôi biết điều này nghe hơi giáo điều. Nhưng lý do quan trọng nhất khiến người ta mất tiền trên thị trường tài chính đó là việc họ không cắt những khoản lỗ sớm

Victor Sperandeo

Cắt lỗ - Nguyên tắc tối thượng

Thiệt hại khôn lường nếu không “cắt lỗ” kịp thời

Vấn đề ở đây nằm ở tính “tự tin thái quá” của mỗi người.

Khi bước chân vào thị trường chứng khoán, nhiều nhà đầu tư cho rằng mình đủ thông minh và với vốn kiến thức “uyên bác” này, họ có thể dễ dàng chiến thắng.

Cùng với đó là “cái tôi quá cao”, “tính ngoan cố quá lớn” sẽ khiến bạn không dễ dàng gì tuân theo nguyên tắc “cắt lỗ” ngay từ đầu.

Khi thấy cổ phiếu đang nắm giữ giảm giá, bạn thường mắc sai lầm xem nhẹ và lờ đi số % lỗ ít ỏi, cũng như không lên kế hoạch để bảo vệ khoản đầu tư của mình nên không thấy được hậu quả của hành vi “ôm lỗ” mang lại.

“Học cách thua lỗ. Điều quan trọng nhất khi kiếm tiền là không được để khoản lỗ nằm ngoài kiểm soát của bạn.” – Marty Schwartz

GoValue lấy ví dụ về cố phiếu của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPB):

Cổ phiếu VPB

80% – đây là mức lợi nhuận mà cổ phiếu VPB mang lại cho nhà đầu tư trong vòng 4 tháng (từ khoảng cuối tháng 12/2017 đến đầu tháng 4/2018). Một mức lợi nhuận mơ ước đối với nhiều người.

Tuy nhiên, chỉ trong vòng khoảng 1 tháng rưỡi sau đó, giá cổ phiếu VPB đã quay đầu giảm sâu, cuốn bay mọi thành quả có được trước đấy, khiến nhiều nhà đầu tư “khóc ròng”.

Như vậy, nếu bạn không “cắt lỗ” kịp thời, tài sản của bạn có thể “bốc hơi” mà bạn không thể làm gì được.

GoValue xin trích “Câu chuyện ông lão bắt gà tây” – một ví dụ minh họa hoàn hảo cho tâm lý của nhà đầu tư trên thị trường khi phải quyết định bán cổ phiếu:

“Truyện kể rằng có một ông lão đi vào rừng để bẫy gà tây.

Ông lão vào rừng, chọn được một chỗ gà tây thường đi đến kiếm ăn.

Ông ta làm một cái bẫy đơn giản, gồm một cái hộp lớn có cửa gắn bản lề ở trên đỉnh. Cánh cửa được giữ mở lên bằng một thanh chống có cột đoạn dây nối dài khoảng hơn 20m về phía sau tới chỗ người canh gác cái bẫy.

Một ít hạt bắp được ông lão rải dọc đường đi để nhử lũ gà tây vào bẫy.

Khi lũ gà tây chui vào bẫy, ông lão sẽ giật mạnh thanh chống để cánh cửa sập xuống. Khi cánh cửa bẫy sập xuống, lũ gà tây còn ẩn nấp bên ngoài sẽ sợ hãi và chạy mất. Thời điểm giật thanh chống là khi có nhiều gà tây nhất chui vào bẫy, theo như mong đợi của ông lão.

Đến chiều, có một đàn 10 con gà tây chui vào bẫy của ông ta.

Sau đó 1 con bước ra, còn lại 9 con. “Uổng quá, phải chi mình giật sợi dây khi còn đủ 10 con ở trong đó” – ông lão nghĩ, ” Mình sẽ chờ thêm 1 phút, có thể con kia sẽ quay trở vào.”

2 con gà tây nữa lại bước ra khỏi bẫy. “Đáng lẽ mình phải biết hài lòng với 9 con,” – ông lão nghĩ – “Ngay khi một con nữa quay trở lại, mình sẽ giật dây”.

Thêm 3 con nữa bước ra ngoài, và ông lão vẫn chờ đợi.

Với việc từng chứng kiến 10 con gà tây nằm gọn trong bẫy của mình, ông không muốn về nhà với ít hơn 6 con gà. Ông không thể từ bỏ ý nghĩ rằng một vài con gà ban đầu sẽ quay trở lại.

Cuối cùng chỉ còn sót một con gà tây duy nhất ở trong bẫy, ông lão nghĩ, “Mình sẽ đợi đến khi nào nó đi ra hoặc một con khác bước vào, rồi mình sẽ về”.

Con gà tây cô độc còn lại chạy vội theo đàn, ông lão trở về trắng tay.”

Đây là một câu chuyện đáng suy ngẫm. Thực tế, tâm lý nhà đầu tư không khác gì so với suy nghĩ của ông lão bẫy gà tây kia.

Bạn mua một cổ phiếu với hi vọng tìm kiếm lợi nhuận, vậy nên, khi giá đi xuống bạn rất khó bán chúng đi và chấp nhận thua lỗ, bạn thường hy vọng giá cổ phiếu sẽ hồi phục và khi đó, bạn mới bán chúng.

Tuy nhiên!

Với việc lỗ 5% thì bạn cần đầu tư lãi sau đó 5.3% thì mới hoàn vốn.

Nếu số lỗ là 20% thì bạn phải lãi 25%, và khi số lỗ lên đến 50% thì bạn phải lãi 100% thì mới hoàn vốn (nhưng biết tìm đâu cho được một cổ phiếu tăng giá gấp đôi trên thị trường chứng khoán Việt Nam???)

“Đừng tập trung vào việc kiếm tiền, hãy tập trung bảo vệ những gì bạn có” – Paul Tudor Jones

Có thể thấy rõ, khi rơi vào tình cảnh phải “cắt lỗ”, bạn càng thực hiện sớm bao nhiêu thì số tiền đầu tư của bạn sẽ được bảo vệ nhiều bấy nhiêu.

Khi đó, cơ hội để bạn có thể sửa sai, kiếm lại số tiền đã mất sẽ nhanh hơn là việc bạn ngồi chờ giá cổ phiếu hồi phục và bán nó.

Nguyên nhân nào dẫn đến sai lầm khiến bạn phải “cắt lỗ”

Có rất nhiều sai lầm cơ bản trong đầu tư buộc bạn phải “cắt lỗ”, như: mua bán cổ phiếu chỉ theo các chỉ báo kỹ thuật, mua bán theo tin đồn, việc sử dụng Margin quá nhiều hay mua bán theo khuyến nghị của người khác…

Tuy nhiên, nếu suy xét kỹ, lý do khiến bạn phải “cắt lỗ” đến từ chính việc Lựa chọn cổ phiếu để đầu tư của bạn.

Việc bạn lựa chọn cổ phiếu của 1 doanh nghiệp làm ăn minh bạch, lành mạnh, có thương hiệu, kết quả kinh doanh ổn định là tự bản thân bạn đã “mua bảo hiểm” cho khoản tiền đầu tư của mình.

Cổ phiếu VNM

Nhà đầu tư huyền thoại xứ Omaha – Warrent Buffett từng nói:

“Nguyên tắc số 1: Không bao giờ để mất tiền.

Nguyên tắc số 2: Không bao giờ quên nguyên tắc số 1”.

Điều làm Warrent Buffett “không bao giờ để mất tiền” đó là việc ông luôn cố gắng làm tốt nhất việc lựa chọn cổ phiếu để đầu tư.

Ông mua những doanh nghiệp tuyệt vời với giá cả phải chăng và nắm giữ chúng suốt đời mà không phải “cắt lỗ”.

Thị trường về dài hạn là cỗ máy định giá hoàn hảo, và sớm hay muộn thì theo thời gian cổ phiếu rồi cũng sẽ tìm về giá trị thực của nó.

Tìm hiểu thêm: Bật mí bí kíp đọc báo cáo tài chính của Warren Buffett.

Vậy “cắt lỗ” thế nào cho đúng?

Trên thực tế, không có một quy tắc cụ thể nào quy định mức thua lỗ cho nhà đầu tư cả.

Mỗi cá nhân là một chủ thế có tính cách, tư duy, tính kiên nhẫn cũng như sức chịu đựng khác nhau.

Vì thế, mỗi nhà đầu tư phải tự xây dựng cho mình quy tắc “cắt lỗ” phù hợp với bản thân, và cũng không nhất thiết phải đặt ra mức giới hạn thua lỗ giống nhau cho mọi khoản đầu tư.

Luôn giới hạn mức thua lỗ tối đa 7 – 8% so với giá mua vào, không có ngoại lệ” – Đây là lời khuyên của William O’Neil – nhà đầu tư nổi tiếng với phương pháp CANSLIM.

Tìm hiểu thêm: Lọc cổ phiếu theo phương pháp CANSLIM trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo ông, nếu bạn cắt lỗ những khoản đầu tư ở mức 7% – 8% và bán một cổ phiếu khi nó tăng giá 25%, như vậy bạn chỉ cần quyết định đúng 1 lần trong khi bạn được phép phạm sai lầm đến 3 lần, mà không rơi vào tình trạng rắc rối.

William O’Neil cũng tiết lộ 1 bí quyết thành công, đó là: Nếu bạn sử dụng biểu đồ kỹ thuật để xác định điểm mua bán, việc bạn “mua khi nó vừa vươn lên từ một nền tảng giá ổn định thì cổ phiếu của bạn sẽ hiếm khi rơi xuống 8% so với điểm mua đúng”.

Tìm hiểu thêm: Giao dịch Breakout trong đầu tư chứng khoán.

Tuy nhiên, không phải khi cổ phiếu đến ngưỡng giới hạn lỗ của bạn, thì bạn mới “cắt lỗ”. Bạn phải lên kế hoạch “cắt lỗ” ngay khi nhận ra sai lầm của mình và tìm cách giảm thiểu thiệt hại càng sớm càng tốt.

Thậm chí ngay cả khi bạn mới chỉ lời lãi chút ít sau khi mua, nhưng nhận thấy rủi ro tiềm ẩn của một đợt giảm giá mạnh thì bạn cũng nên nhanh chóng kết thúc khoản đầu tư này của mình.

Hãy coi những khoản thua lỗ nhỏ là khoản tiền bảo hiểm phải chăng mà bạn mua trên thị trường chứng khoán.

Thậm chí, trong rất nhiều trường hợp, cổ phiếu tăng giá ngay sau khi bạn bán ra, thì bạn cũng không việc gì phải tiếc nuối. Vì mục đích cuối cùng của bạn là giữ thua lỗ ở mức an toàn, và vì thế bạn sẽ vẫn còn tiền để đầu tư vào những cơ hội mới, tốt hơn trên thị trường.

Hãy hành động ngay lập tức để loại bỏ những sai lầm.

Bí quyết để thành công trên thị trường chứng khoán không phải là bạn đúng trong mọi trường hợp, mà là giảm thiểu tổn thất khi bạn phạm sai lầm.

Như đã đề cập, việc lựa chọn cổ phiếu là bước quan trọng giúp bạn có thể hạn chế thua lỗ khi đầu tư.

Hiện có khá nhiều phương pháp giúp bạn chọn lọc và đánh giá cổ phiếu hiệu quả.

Bạn có thể tham khảo bộ lọc cổ phiếu của GoValue và những nhà đầu tư vĩ đại khác như Warren Buffett, Benjamin Graham, CANSLIM, Philip Fisher, Peter Lynch…

Bạn muốn tìm những cổ phiếu +200% +300%?

Hơn 3.260 độc giả của GoValue đã áp dụng thành công. Bạn sẽ là người tiếp theo?

 

  •  
    1.1K
    Shares
  • 812
  • 245
  •  

3 thoughts on ““Cắt lỗ” – Nguyên tắc tối thượng trong đầu tư chứng khoán

  1. Tuấn Trần says:

    Đây là một câu hỏi rất hay!
    Thực tế là có rất nhiều quan điểm trái chiều về việc cắt lỗ, và quan điểm của mình về vấn đề này sẽ khác rất nhiều.
    (i) Thứ nhất, cắt lỗ là việc bạn nên làm nếu bạn đang đầu cơ, lướt sóng ngắn hạn
    Khi đầu cơ, tất cả những gì bạn quan tâm là biến động giá.
    Và vì những mô hình giao dịch của bạn dựa trên những biến động khó lường (rủi ro) từ giá cổ phiếu hàng ngày, bạn sẽ bắt buộc phải có 1 mức cắt lỗ để đảm bảo khoản lỗ không đốt hết tiền của bạn.

    (ii) Thứ hai, vậy bạn nên làm gì khi cổ phiếu liên tục lỗ, từ 3%, 5%, 10% rồi 15%?
    Nhiều người khi cổ phiếu lỗ như vậy, họ sẽ ngay lập tức cắt lỗ và tự nghĩ rằng: “mình đang tuân thủ kỷ luật khi đầu tư!”.
    Thực sự, đó chỉ là sự ngụy biện cho việc bị cảm xúc chi phối.

    Để trả lời câu hỏi ở trên, bạn sẽ cần phải xác định: Quan điểm đầu tư của mình có còn đúng không?
    Bất kỳ 1 khoản đầu tư nào mà bạn giải ngân cũng phải có Quan điểm đầu tư (investmentthesis) rõ ràng.
    Giả sử:
    Bạn đầu tư vào PNJ với Thesis là:
    • PNJ có lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn
    • Nhu cầu vàng trang sức vẫn sẽ tăng trưởng 5 – 6%/năm trong 5 – 10 năm tới
    • Mức định giá PE của PNJ hiện tại khoảng 12.x là rất rẻ so với các doanh nghiệp tương tự trong ngành
    Khi đó, bạn sẽ cần phải ghi nhớ những quan điểm đầu tư này trong đầu.

    Ví dụ:
    Khi xảy ra sự cố về hệ thống ERP, giá cổ phiếu giảm hơn 10%, và nhiều người đang cắt lỗ…
    Thay vì cắt lỗ, bạn sẽ cần đặt lại câu hỏi: “Những quan điểm đầu tư của mình về PNJ có còn đúng không?”.
    Cái “Đúng” này phải là 1 giai đoạn dài 3 – 5 năm tới.
    Nếu các Thesis vẫn đúng, vậy việc cắt lỗ hiện tại có đáng không? Hay đây lại là cơ hội để tích lũy thêm 1 cổ phiếu chất lượng với lợi thế cạnh tranh bền vững?

    Việc này giống như mỗi sáng, có 1 vài người đến hỏi mua lại ngôi nhà bạn đang ở.
    Tuần này, mọi người hỏi mua với giá 5 tỷ, bạn không bán.
    Sang tuần sau, vài người khác đến nói rằng thị trường
    bắt đầu đóng băng, họ chỉ mua với giá 4.5 tỷ, bạn không bán.
    Sang tháng sau, vài người khác đến hỏi mua với giá 3 tỷ, họ nói rằng hàng xóm của bạn cũng mới bán với mức giá đó thôi. Bạn vẫn không bán.
    3 tháng sau, mọi người bàn tán với nhau rằng… giờ có “điên” mới sở hữu nhà. Có người hỏi mua lại nhà của bạn với giá 2.5 tỷ… và bạn BÁN.
    Tất nhiên, sẽ không bao giờ có chuyện đó.

    Trong đầu tư cũng vậy…
    Ngay từ khi bắt đầu đặt 1 lệnh mua, bạn phải xác định được rằng đó phải là 1 doanh nghiệp rất tốt, lợi thế cạnh tranh bền vững, và đang giao dịch thấp hơn so với giá trị thực của nó.
    Có thể là rẻ hơn chính nó trong quá khứ, hoặc rẻ hơn so với những doanh nghiệp khác cùng ngành.
    Bạn phải đảm bảo được những triển vọng tương lai trong dài hạn của nó phải rõ ràng (đừng chỉ nhìn vào kết quả 1 vài quý).
    Khi tất cả những quan điểm đầu tư của bạn vẫn ok thì việc cắt lỗ chỉ làm cảm xúc của bạn bị ảnh hưởng, tốn kém chi phí.

    (iii) Thứ ba, vậy nếu bạn không chắc chắn về những quan điểm đầu tư của mình có còn đúng hay không?
    Ngay trước khi mua cổ phiếu, bạn nên lường trước các kịch bản có thể xảy ra:
    • Bạn kỳ vọng gì?
    • Nếu mọi thứ tiêu cực hơn bạn dự đoán thìsao?
    • Kịch bản tệ nhất là gì?

    Và khi giá cổ phiếu giảm liên tục và bạn cũng không chắc chắn về quan điểm đầu tư ban đầu của mình…
    …liệu có còn đúng không?
    Chẳng hạn:
    Bạn cũng không chắc chắn liệu cổ phiếu có duy trì được lợi thế cạnh tranh GoValue dài hạn hay không?
    Khi đó, hãy nhìn vào những kịch bản mà bạn đã xác định.

    Giả sử, giá cổ phiếu giảm qua mức kịch bản thận trọng, tiêu cực (#Conservative) của bạn.
    Đó là lúc bạn phải xem lại những giả định trong mô hình của mình, liệu mình có lạc quan quá mức trong triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp? Liệu mức tăng trưởng mà mình kỳ vọng chỉ có thể kéo dài 1 – 2 năm?
    Và nếu bạn nhận ra rằng, mình đã sai ngay từ những giả định đầu tiên thì sao?
    Khi đó, hãy xác định lại giá trị thực dài hạn của cổ phiếu.
    Nếu sau khi định giá lại, biên an toàn đối việc nắm giữ cổ phiếu quá thấp so với những rủi ro (vì bạn không chắc chắn trong investment thesis của mình)…
    …việc bán cắt lỗ là điều cần thiết.

    => Bottom line?
    Giống như khi bạn làm kinh doanh (làm chủ 1 doanh nghiệp), bạn sẽ không bao giờ lường trước được thế giới sẽ biến động thế nào trong tương lai, kinh tế VN chính xác khi nào suy thoái, hay khi nào có 1 đối thủ mới tham gia thị trường.
    Trong đầu tư cũng chính xác như vậy.
    Bạn cần xác định cho mình những quan điểm đầu tư rõ ràng về những doanh nghiệp tốt nhất, những doanh nghiệp có khả năng chống chọi tốt nhất trước những “nghịch cảnh”…
    …và hãy đánh giá lại những quan điểm đầu tư của bạn, thay vì chỉ cắt lỗ theo cảm xúc.

    Nếu bạn đúng ngay từ đầu, thì việc sửa sai là không cần thiết.
    Nếu bạn sai ngay từ đầu, thì phải sửa sai ngay từ đầu…
    …chứ không hẳn là dùng 1 lệnh cắt lỗ.

    Hy vọng những chia sẻ này của mình có thể giúp được bạn.

  2. Cậu bé đầu tư says:

    Em cực kỳ thắc mắc nên cắt lỗ trong đầu tư giá trị như thế nào? Bởi lẽ em luôn cho rằng trường phái này không thể cắt lỗ sớm?! Vì càng giảm thì ta càng mua vào, ta quá tin cậy vào số dư an toàn mà ta đã phân tích, và việc bình quân giá xuống đó có thể khiến ta lỗ dần từ mốc -20% rồi -30%, -50%!?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *